7 Bài Học Làm Người

Chuyện kể rằng: Đại sư Tinh Vân có một đệ tử, sau khi tốt nghiệp đại học liền đi học Thác sĩ, rồi lại học Tiến sĩ. Sau nhiều năm dùi mài kinh sử, đệ tử đó hoàn thành luận án tiến sĩ nên vô cùng mừng vui.  Một hôm đệ tử đó về vinh quy bái tổ và thưa với ngài Tinh Vân: "Bạch Sư phụ, nay con đă có bằng Tiến sĩ rồi, con c̣n phải học những ǵ nữa không?"

Ngài Tinh Vân điềm nhiên trả lời: "Học làm người".  Học làm người là việc học suốt đời chẳng nào tốt nghiệp được.  Ngài Tinh Vân cho rằng bất luận là sĩ, nông, công, thương là những người ở tấng lớp có học thức và có tiến bộ, hăy chia sẻ với người khác về những điều ḿnh hiểu biết.  Nhưng dù là ai th́ vẫn cần phải học không ngừng.  Phải tu thân trước, rồi mới đủ uy tín trị quốc, và sau đó mới khả dĩ b́nh thiên hạ.  Đạo Làm Người là đạo quan trọng nhất, dù theo đạo nào và ở cương vị nào th́ trước tiên vẫn phải biết Làm Người.  Đây là vài "tín chỉ" trong môn "học làm người":

1. Học Nhận Lỗi.

Con người thường không chịu nhận phần lỗi ḿnh, tất cả lỗi lầm đều đổ cho người khác, v́ chúng ta cho rằng bản thân ḿnh mới đúng. Thật ra "không biết ḿnh" là lỗi lầm lớn nhất.  Đừng nghĩ ḿnh "lớn" th́ hoàn hảo và vô tội.  Càng lớn càng dễ lỗi lầm v́ có thể đổ lỗi cho người dưới.  Đối tượng mà ḿnh nhận lỗi có thể là ông bà, cha mẹ, anh chị em, bạn bè,... và bất kỳ ai trong xă hội, thậm chí là người nhỏ hơn ḿnh và với chính người không tốt với ḿnh.  Nhận lỗi như vậy bản thân chẳng mất mát ǵ, ngược lại c̣n thể hiện được sự độ lượng của bản thân và được khâm phục.  Biết nhận lỗi là một điều rất tốt, là sự tu thân lớn và là một nhân đức.

2. Học Khiêm Nhu.

Răng cứng, lưỡi mềm.  Nhưng cuối cuộc đời, răng rụng hết mà lưỡi vẫn c̣n nguyên.  Đó là bài học về sự mềm mỏng, khiêm nhu.  Được vậy th́ đời người mới có thể tồn tại dài lâu, chứ "cứng" th́ chị thiệt tḥi.  Tâm ḥa là một iến bộ lớn trong việc tu thân.  Có tâm ḥa th́ mới có nhân hoà.  Chúng ta thường h́nh dung những người cố chấp có tấm ḷng và tính cách rất "lạnh", rất "cứng" như sắt thép vậy.  Nếu chúng ta có thể điều ḥa hơi thở và tâm tính, dần dần khiến "ngựa chứng" phải thuần thục th́ cuộc sống sẽ vui tươi, hạnh phúc và kiên vững.

3. Học Đức Nhẫn.

Nhẫn nhục là loại "cỏ quư", là "bùa hộ thân" đặc biệt.  Biết nhẫn một chút th́ có thể làm sóng yên biển lặng.  Nhường nhịn không phải là chiến bại.  Nhẫn để tiêu trừ điều ác.  Nhẫn là biết xử sự, biết hoà giải, dùng trí tuệ và năng lực làm cho chuyện lớn hóa nhỏ, chuyện nhỏ hóa không.  Muốn sinh tồn th́ phải biết nhẫn để có thể phân biệt đúng - sai, thiện - ác, tốt - xấu, thậm chí chấp nhận nó.

4. Học Thấu Hiểu.

Không hiểu nhau sẽ nảy sinh những thị phi, tranh chấp, hiểu lầm.... Nên thấu hiểu để biết cảm thông và giúp đỡ nhau.  Không cảm thông nhau, không thể tha thứ cho nhau, không thể có ḥa b́nh.

5. Học Khước Từ.

Cuộc đời như một chiếv va-ly, lúc cần dùng th́ xách nó lên, không cần th́ đặt nó xuống.  Lúc cần đặt xuống lại không đặt xuống, cũng như kéo túi hành lư nặng nề vậy, cuộc đời luôn trĩu nặng.  Cuộc đời hữu hạn, biết phục thiện, biết tự trọng và tôn trọng, biết bao dung th́ mới làm cho người ta chấp nhận ḿnh, biết khước từ chính ḿnh để có thể sinh tồn.

6  Học Xúc Động

Nhận ra ưu điểm của người khác th́ chúng ta nên hoan hỷ, thấy điều không may của người khác nên biết xúc động.  Vui với người, vui, buồn với người buồn.  Trắc ẩn là ḷng thương yêu, là thiện tâm.  Trên đời có rất nhiều cảnh thương tâm, nhiều cuộc đời rất đáng thương, vô cảm là độc ác.

7. Học Sinh Tồn.

Để sinh tồn, chúng ta phải biết giữ ǵn sức khoẻ, tinh thần và thể lư.  Tinh thần thoái mái th́ thân thể khoẻ mạnh, và ngược lại.  Thân thể khoẻ mạnh không chỉ ích lợi cho bản thân mà c̣n làm cho gia đ́nh, bạn bè an tâm.  Đó cũng là biết sống hiếu nghĩa với người thân.

Ước mong càng ngày càng có nhiều người "tốt nghiệp" loại ưu với môn "học làm người" từ Trường Đại học Cuộc Đời...

Kha Đông Anh

 

* * * * *   * * * * *