Hiểu Đạo & Sống Đạo

 

Có Buộc Dự Lễ Ngày Chúa Nhật Và Kiêng Viêc Xác Không?

Lm Phanxicô Xaviê Ngô Tôn Huấn

Hỏi: Xin cha giải thích rơ luật buộc xem lễ ngày Chúa Nhật và các ngày Lễ trọng và luật kiêng việc xác các ngày này.

Trả lời: Trước khi trả lời câu hỏi này, tôi cần nói qua về ư nghĩa và mục đích cử hành Lễ ngày Chúa Nhật và các ngày lễ buộc trong phụng vụ của Giáo Hội.

Như chúng ta biết, trong thời Cựu Ước, Thiên Chúa đă truyền cho dân Do Thái phải giữ ngày Sabat, thức ngày thứ bảy trong tuần như sau:

"Ngươi hăy nhớ ngày Sa-bát và coi đó là ngày thánh. Trong sáu ngày, ngươi sẽ lao động và làm mọi công việc của ngươi. C̣n ngày thứ bảy là ngày Sabát kính ĐỨC CHÚA là Thiên Chúa của ngươi. Ngày đó ngươi không được làm công việc ǵ, cả ngươi cũng như con trai con gái, tôi tớ nam nữ gia súc và ngoại kiều ở trong thành của ngươi" (Xh 20:8-10).

Đây là nguồn gốc của luật giữ ngày Chúa Nhật, các ngày lễ trọng và luật kiêng làm việc xác những ngày này trong Giáo Hội Công Giáo ngày nay.

Thật vậy, Thiên Chúa muốn cho dân Do Thái dành riêng một ngày để thờ kính Ngài và suy niệm về công tŕnh sáng tạo vũ trụ và tạo dựng loài người cách riêng của Thiên Chúa.

Tuy nhiên, Ngài cũng không có ư bắt buộc họ phải giữ ngày Sabat một cách máy móc, nghiêm ngặt đến nỗi không cho ai làm bất cứ điều ǵ trong ngày này kể cả chữa bệnh cho người đau ốm hoặc cho người đói khát ăn uống. Đây chính là sự mù quáng của nhóm Biệt phái và luật sĩ thời Chúa Giêsu khi bọn này bắt bẻ Chúa chữa bệnh trong ngày Sabat, khiến Người đă phải nghiêm khắc nói với họ như sau: "Ai trong các ông có con chiên độc nhất bị sa xuống hố ngày Sa bát lại không nắm lấy nó mà kéo lên sao? Mà người th́ quư hơn chiên biết mấy. V́ thế, ngày Sabat được phép làm điều lành" (Mt 12:11-12).

Như thế cho thấy rơ là Chúa Giêsu không hài ḷng về cách giữ ngày Sabat của nhóm Biệt phái và luật sĩ Do Thái v́ họ hoàn toàn hiểu sai mục đích Thiên Chúa mong muốn cho dân tuân giữa ngày này. Họ giữ theo luật để bắt bẻ người khác không giữ luật cách máy móc như họ chứ không phải giữ v́ ḷng mến Chúa thực sự.

I- Luật buộc giữ ngày Chúa Nhật và các ngày Lễ Trọng trong Giáo Hội ngày nay.

Người tín hữu ngày nay không buộc giữ ngày Sabat nhưng phải giữ ngày Chúa Nhật. Trước hết, theo giáo lư của Giáo Hội th́ ngày Chúa Nhật được gọi là Ngày của Chúa (Dies dominica) theo tinh thần Thánh Vịnh 118: 24:

"Đây là ngày CHÚA đă làm ra
Nào ta hăy vui mừng hoan hỉ"

Mặt khác, ngày Chúa nhật cũng là ngày kỷ niêm Chúa Kitô sống lại từ cơi chết. V́ thế, Giáo Hội dạy rằng: "việc cử hành Ngày của Chúa và Hy tế Tạ Ơn của Chúa (The Eucharist) mỗi ngày Chúa Nhật là trung tâm điểm của đời sống Giáo Hội. Ngày Chúa Nhật cũng là ngày cử hành Mầu Nhiệm vượt qua theo truyền thống Tông Đồ, và phải được tuân giữ trong toàn thể Giáo Hội như ngày lễ buộc chính yếu" (x. SGLGHCG, số 2177; giáo luật số 1246).

Như thế, ngày Chúa Nhật vừa hoàn tất tinh thần ngày Sabat ca tụng Thiên Chúa về công tŕnh sáng tạo của Ngài vừa làm sống lại Mầu Nhiệm Phục Sinh của Chúa Kitô qua phụng vụ thánh để nhắc nhở mọi tín hữu về sự viên măn của công tŕnh cứu chuộc và hy vọng vào ơn cứu độ nhờ Chúa Kitô.

Nói khác đi, tham dự Thánh lễ ngày Chúa Nhật trước hết là để ca ngợi và cảm tạ Thiên Chúa về công tŕnh sáng tạo và cứu chuộc của Ngài qua Chúa Kitô, đồng thời cũng nói lên hy vọng vào ơn cứu độ, vào sự sống chung cuộc trong Nước Thiên Chúa sau khi đă sống và làm chứng tá đích thực cho Tin Mừng Cứu Độ nơi trần thế này. Như vậy, các tín hữu phải sốt sắng và vui sướng được tham dự Thánh lễ ngày Chúa Nhật thay v́ ngần ngại hay miễn cuỡng phải giữ v́ luật buộc. Nghĩa là phải coi luật buộc này như sự nhắc nhở đặc biệt của Giáo Hội về ư nghĩa và mục đích của phụng vụ thánh ngày Chúa Nhật chứ không phải sự g̣ bó làm mất tự do của ai.

Nói về luật buộc, th́ ngoài ngày Chúa Nhật quanh năm, giáo luật cũng liệt kê thêm các ngày lễ trọng khác như lễ Giáng Sinh, Lễ Hiển Linh, lễ Phục Sinh, lễ Chúa Lên Trời, lễ Ḿnh Máu Thánh Chúa Kitô, lễ Đức Mẹ là Mẹ Thiên Chúa, lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm, lễ Đức Mẹ lên Trời, lễ Thánh Giuse, lễ Thánh Phaolô và Phaolô Tông Đồ, lễ các Thánh nam nữ (x. giáo luật số 1246, triệt 1).

Tuy là luật buộc, nhưng không có nghĩa là bó buộc trong mọi hoàn cảnh, không chút nhân nhượng nào như thái độ giữ ngày Sabat của nhóm Biệt phái và luật sĩ Do Thái xưa.

Nói rơ hơn, trong điều kiện b́nh thường, th́ mọi tín hữu (giáo sĩ, tu sĩ và giáo dân) buộc phải tham dự Thánh lễ ngày Chúa Nhật và các ngày lễ trọng khác. "Những ai lỗi phạm nghĩa vụ này cách có suy nghĩ th́ phạm một tội trọng" (x. SGLGHCG số 2181). Nhưng trong những truờng hợp bất khả kháng như đau yếu, phụ nữ sinh con, người săn sóc bệnh nhân trong nhà thương hay tư gia, sinh sống ở nơi không có nhà thờ Công Giáo, bị bắt buộc phải đi làm theo lệnh hay đ̣i hỏi của chủ nhân trong ngày Chúa nhật, nhân viên công lực phải làm nhiệm vụ, hoặc binh sĩ tác chiến ngoài trận địa... th́ đó là những lư do chính đáng không buộc phải giữ ngày Chúa Nhật và các ngày Lễ trọng, tức là không có tội nếu không tham dự được thánh lễ các ngày đó.

Điều quan trọng cần lưu ư là phải giữ ngày Chúa Nhật và các ngày Lễ Trong v́ ḷng yêu mến Thiên Chúa, tôn kính Đức Mẹ, Thánh Giuse và các Thánh... chứ không phải v́ sợ lỗi luật buộc hay sợ người ta phê b́nh là "khô đạo".

II- Luật kiêng làm việc ngày Chúa Nhật và các ngày Lễ trong.

Kinh Thánh cho biết: "Khi làm xong mọi công việc của Người, ngày thứ bảy, Thiên Chúa nghỉ ngơi" (St 2,2).

Đây là lư do khiến Giáo Hội mong muốn cho các tín hữu tạm ngưng nghỉ các công việc làm ăn bận rộn hàng ngày để dành th́ giờ và tâm trí cho việc thờ phượng và cảm tạ Thiên Chúa cách đặc biệt trong Ngày của Chúa, đồng thời cũng có chút th́ giờ để thư giăn thể xác và tâm hồn hầu lấy lại sức cho những sinh hoạt tiếp tục sau đó. Như vậy luật kiêng việc xác ngày Chúa Nhật và các ngày lễ trọng cũng nhằm giúp chu toàn bổn phận thiêng liêng trong các ngày đó một cách tốt đẹp, hài hoà giữa thể xác và tâm trí (giáo luật số 1247; SGLGHCG số 2184).

Tuy nhiên, cũng như luật giữ ngày Chúa Nhật, luật kiêng làm việc cũng không nhất thiết áp dụng khắt khe trong mọi trường hợp. Thông thường khi không có lư do chính đáng th́ các tín hữu phải chú tâm chu toàn việc thờ phượng Chúa và kiêng việc xác ngày Chúa Nhật và các ngày lễ buộc, để kính nhớ sự nghỉ ngơi của Thiên Chúa trong ngày thứ bảy sau khi Ngài đă hoàn tất mọi việc sáng tạo trong sáu ngày. Tuy nhiên trong hoàn cảnh xă hội ngày nay, nhất là ở những nơi người ta chủ yếu hoạt động thương mại và dịch vụ vào những ngày cuối tuần khiến rất nhiều người phải đi làm hay mở của hàng buôn bán, lo dịch vụ trong ngày thứ Bảy và Chúa nhật. Do đó v́ lư do sinh sống thực sự cho gia đ́nh hay v́ lợi ích của xă hội th́ đây là "những lư do chính đáng để chuẩn miễn việc buộc nghỉ ngơi ngày Chúa Nhật" (x. Sđd, số 2185).

Điều quan trọng là phải chu toàn việc thờ phượng Chúa trong ngày Chúa Nhật và các ngày lễ buộc, nghĩa là không được tự ư gây trở ngại cho việc đi dự Thánh lễ ngày Chúa Nhật và các ngày lễ buộc.

Nói khác đi, khi có điều kiện cho phép th́ phải giữ các ngày lễ buộc và kiêng việc xác trong những ngày này. Nhưng nếu v́ lư do kinh tế, phải đi làm những ngày đó mới đủ sống cho bản thân và gia đ́nh, hoặc phải đi làm theo đ̣i hỏi của người thuê mướn; bác sĩ, y tá làm việc ở các bệnh viện, nhân viên cấp cứu, nhân viên an ninh công cộng phải làm theo nhu cầu của lợi ích chung th́ không thể giữ luật buộc để nghỉ việc được. Đó là lư do chính đáng để được miễn trừ theo lương tâm và theo giáo lư của Giáo Hội.

Tóm lại, luật chỉ áp dụng trong những trường hợp b́nh thường để tránh thói lười biếng hay cố ư lơ là những bổn phận thiêng liêng mà thôi.

Lm Phanxicô Xaviê Ngô Tôn Huấn

* * * * *   * * * * *