Người Làm Vườn và Cây Vả
Suy Niệm Chúa nhật 3 mùa chay năm C

Tin mừng Chúa Nhật hôm nay kể hai sự kiện:

- Sự kiện vụ án Philatô giết người vô tội, Chúa Giêsu không ủng hộ những người quá khích trong cuộc đấu tranh của họ chống lại Roma. Sứ điệp của Người luôn rơ ràng và rất tập trung: "Thời giờ đă hoàn tất, nước Thiên Chúa đă đến gần. Hăy ăn năm sám hối và tin vào Phúc Âm" (Mc 1,15). Chúa Giêsu cảnh tỉnh: "Nếu các ngươi không sám hối th́ cũng bị chết như vậy" ( Lc 13,3.5).

- Sự kiện tháp Silôa đổ xuống đè chết mười tám người ở Giêrusalem. Cũng như trong tŕnh thuật người mù bẩm sinh (Ga 9, 2–3), Chúa Giêsu giải thích rằng "không phải v́ anh ta, không phải v́ cha mẹ anh ta đă phạm tội, mà anh ta sinh ra đă bị mù loà". Người khẳng định nơi đây rằng không ai trong bọn họ là nạn nhân của trừng phạt. Thiên Chúa không t́m trừng phạt mà là nâng dậy. Tuy nhiên, mỗi người chịu trách nhiệm về các quyết định của ḿnh.

Người đời thường nghĩ rằng: những kẻ bị tật nguyền, những ai bị tai hoạ là bởi tội của họ hoặc do tiên nhân để lại. Họ đă đau khổ lại càng đau khổ hơn bởi quan niệm sai lầm này. Trong thực tế mọi người phải chấp nhận giới hạn của ḿnh và hậu quả do ḿnh gây nên hay v́ sự liên đới nào đó do người khác mang lại.Chẳng hạn, hai tai nạn Chúa Giêsu đưa ra trong trong đoạn Tin mừng đều có nguyên nhân của nó. Philatô cần có tiền để xây dựng hệ thống dẫn nước đem lại lợi ích cho toàn dân. V́ thiếu tiền nên đă vào đền thờ quyên góp. Nhóm cực hữu cho hành động này là xúc phạm sự thánh nên trang bị khí giới để chống đối và bảo vệ đền thờ. Thấy thế Philatô ra lệnh giết chết họ trong đền thờ. Hành động của họ dù với mục đích tốt nhưng lại thiếu khôn ngoan nên họ đă bị thiệt mạng. Vụ án mạng tháp Silôa sập đè chết mười tám người v́ lư do thiếu kỷ thuật trong việc xây cất. Những người Do thái nghĩ là do có tội nên Chúa phạt họ, c̣n ḿnh vô tội th́ được b́nh yên. Điều này đưa đến sự an toàn giả tạo. Chúa Giêsu muốn nhấn mạnh rằng mọi người đều là tội nhân nên cần phải sám hối ăn năn.

Nhân hai sự kiện thời sự, những người nổi loạn bị Tổng trấn Philatô giết và mười tám người bị tháp Silôa đè chết, Chúa Giêsu cảnh báo người đương thời phải sám hối. Điều lạ lùng là một đàng, Chúa dạy phải mau mau sám hối; đàng khác, Chúa lại kiên tŕ chờ đợi con người sám hối qua dụ ngôn "Người làm vườn và cây vả". Lúc sống yên lành là lúc cần hoán cải. Cây vả trong dụ ngôn cũng ở trong t́nh trạng an toàn. Cây vả không cho trái độc, không làm hại cây khác, không phá cảnh quang. Nó chỉ có tội làm hại đất, sử dụng đất màu mỡ mà không cho trái. Nhiều người cũng cảm thấy an toàn như cây vả. Tự hào v́ ḿnh không làm điều xấu, chẳng làm hại ai. Thế nhưng họ lại quên rằng ḿnh đă phạm tội không làm điều tốt, những điều tốt có thể làm được và phải làm. Nhiều người thường tự hỏi: tại sao người tốt cần phải hối cải? Tôi là người thường đọc kinh, dự lễ, rước lễ, không làm điều xấu hại ai, tại sao tôi phải ăn năn sám hối?

Sống đạo không phải chỉ lo tránh tội mà c̣n là gieo trồng cái tốt, cái thiện. Có câu chuyện kể của ông chủ tiệm đồ cổ. Vào một đêm đông, trời đă khuya, băo tuyết rơi lạnh lẽo, gió thổi mạnh rít từng cơn. Bỗng dưng có tiếng gơ cửa. Ông chủ cảm thấy khó chịu v́ bị quấy rầy giữa đêm khuya. Khi cánh cửa vừa mở, một người thanh niên dáng bụi đời đang run rẫy với một bàn tay xoè ra van xin, một bàn tay đỡ cây gậy trên vai treo ít đồ đạc cá nhân. Thấy hoàn cảnh đáng thương, ông chủ đưa tay với lấy ít bánh ḿ, vài đồng bạc lẻ trao cho hành khách. Nhận được của bố thí, người thanh niên quay gót trở đi không nói lời cám ơn giă từ. Khi đó chợt một ư tưởng đến trong đầu ông chủ nhà là nên mời người đó vào nghỉ đỡ một đêm, nhà vẫn c̣n pḥng khách trống, c̣n chăn nệm ấm êm. Tuy nhiên ông lại nghĩ nếu để cho người này ở lại th́ căn nhà sạch sẽ của ḿnh sẽ bị ẩm ướt, bị dơ bẩn. Thế rồi ông vội vàng đóng kín cửa. Hai ngày sau, có người thợ đem đến một cây gậy làm bằng gỗ quư. Khi đă thương lượng giá cả, người bán gậy cho biết, anh ta là người thợ chuyên đào mộ ở nghĩa trang. Anh vừa chôn một người thanh niên mới chết, người thanh niên này vô gia cư, không tiền bạc, không người thân. Tài sản anh ta chỉ là cây gậy, người thanh niên chết v́ bị lạnh cóng, máu đông lại khi ngủ trên tuyết. Nghe đến đây ông chủ tiệm cảm thấy hối hận và xấu hổ. Ông hối hận không phải v́ đă làm điều xấu mà v́ điều tốt ông có thể làm cho người thanh niên nhưng ông đă không làm khiến cho anh phải chết rét. Ông chủ tiệm kết thúc câu chuyện với nổi thao thức: điều tôi ao ước là những sự dữ chúng ta làm có lẽ Thiên Chúa sẽ tha thứ. Nhưng những ǵ tốt chúng ta đă không làm sẽ măi măi không được tha thứ.

Đó cũng chính là điều Chúa Giêsu muốn nói qua dụ ngôn cây vả. Mục đích cây vả là sinh trái. Theo truyền thống, cây nho (vườn nho) tượng trưng cho dân tộc Israel (x.Tv 79,9; Osê 10,1; Gr 2,21). Cây vả được trồng trong vườn nho tượng trưng nơi đây cho các môn đệ Chúa Kitô. Người chủ vườn thất vọng không phải là cây vả sinh trái xấu, trái độc, trái chua mà là cây vả không sinh trái tốt. Cứ để thêm một năm chăm bón vun xới may ra cây vả sinh hoa trái. Chúa mời gọi thời gian sám hối hoán cải. Lời mời gọi sám hối không chỉ là lời mời gọi xa tránh sự dữ nhưng c̣n là lời mời gọi làm việc lành, sinh hoa trái tốt. Bởi đó, việc sám hối liên hệ ràng buộc mọi người. Ai cũng phải làm lành lánh dữ. Lánh dữ, không làm điều xấu chưa đủ, từ bỏ tội lỗi chưa đủ nhưng c̣n phải tích cực thực hành những điều tốt lành nữa.

Khuynh hướng tự nhiên của con người là muốn được yên thân, an phận, không muốn làm phiền ai và cũng không muốn ai gây phiền hà cho ḿnh. V́ thế một người ngoan đạo có thể bị rơi vào t́nh trạng tự măn, sống ích kỷ mà không hay biết.

Dụ ngôn cây vả cho ta thấy khuôn mặt Thiên Chúa. Chúa Cha là người chủ vườn kiên nhẫn: "Đă ba năm nay..." Ngài đă nuôi bao hy vọng: "Tôi ra t́m trái mà không thấy". Quyết định chặt cây chỉ đến sau những lần hụt hẫng. Ngài chỉ phạt khi đă làm đủ cách để lay động tim ta. Chúa Giêsu là người làm vườn kiên nhẫn không kém: "Xin ông cứ để nó lại năm nay nữa". Ngài không ngừng ấp ủ chút hy vọng mong manh: "Tôi sẽ vun xới, bón phân, may ra sang năm nó có trái". Nhưng đừng quên lời đe dọa cuối cùng: "Nếu không ông chủ cứ chặt nó đi". Kiên nhẫn, hy vọng, chăm bón, nhưng cương quyết đ̣i hỏi, đó là thái độ của Thiên Chúa đối với tội nhân. Chúa Giêsu vừa thôi thúc chúng ta mau mau hoán cải, vừa chấp nhận cho chúng ta có thời gian tŕ hoăn.

Những lời đe doạ của Thiên Chúa trong Kinh Thánh là những lời kêu gọi thôi thúc ăn năn hối cải. Nhưng Thánh Luca thích nhấn mạnh hơn về ḷng xót thương và nhấn mạnh ḷng nhân từ của người thợ làm vườn nho, nài xin ông chủ vườn nho hăy nhẫn nại: "Xin ông chủ hăy để nó thêm năm nay nữa...". Người thợ làm vườn nho đầy nhân từ trắc ẩn, đầy quan tâm sát sao và đầy t́nh yêu đối với cây nho của ḿnh, đó chính thật là Chúa Giêsu mà chúng ta yêu mến.

Mùa chay là mùa ân sủng. Người chủ vườn nhẫn nại và quảng đại cho cây vả thêm một năm nữa để hy vọng nó có thể sinh hoa trái. Mỗi Mùa Chay, Thiên Chúa cho chúng ta thêm cơ hội để đổi mới con người, làm nhiều việc lành bác ái phúc đức. Mỗi người không biết ḿnh sẽ ra đi về với Chúa khi nào. Mùa Chay là thời gian thuận tiện để mỗi người kiểm điểm về cây vả đời ḿnh. Thêm một cơ hội, thêm một kỳ hạn nữa. Điều quan trọng là mỗi người đă làm ǵ với cơ hội và với kỳ hạn đó ?

"Sám hối" là từ thường gặp trong Thánh Kinh, nó được kêu gọi bởi Gioan Tẩy Giả, Chúa Giêsu, các tông đồ và hôm nay luôn được lặp lại nơi sứ điệp của Giáo Hội. Bởi sám hối là động thái tiên quyết để đón nhận ơn cứu độ. C̣n sống là c̣n cơ hội để sám hối! Nếu không tận dụng tốt cơ hội Chúa ban th́ Ngài sẽ cất đi như cây vả không chịu sinh trái.

Tiên tri Êdêkien ví những cây ăn trái mọc hai bên bờ ḍng sông chảy từ Đền Thờ một năm mười hai tháng đều đơm hoa kết trái, trái cây dùng làm lương thực, lá cây dùng làm thuốc (Ed 47,12). Những ai luôn biết sám hối, đời sống của họ sẽ luôn kết hợp với Chúa như cành nho gắn liền với cây nho sẽ trổ sinh hoa trái đồi dào (Ga 15).

Lạy Chúa, xin giúp con luôn sinh nhiều hoa trái thiêng liêng là những việc lành (x. Cl 10,1) nhờ luôn kết hợp với Chúa là nguồn sống của con. Amen.

Lm. Giuse Nguyễn Hữu An

* * * * *   * * * * *