Các Thánh Tử Đạo Việt Nam

Chúng ta có thể coi đạo Công Giáo được truyền vào Việt Nam từ thế kỷ 16, c̣n trước đó th́ rất mơ hồ. Một vài tác giả cho rằng: các môn đệ của Thánh Tôma từ Ấn Độ theo các tàu buôn đă đến truyền giáo cho người Việt Nam.

Theo Đại Việt Sử Kư th́ Sĩ Nhiếp là người thờ kính Chúa Trời, có xây một đền tại dinh của ông. Trong đền này có h́nh Gia tô thập tự. Ông chết năm 226, thọ 90 tuổi. Tuy nhiên đó mới chỉ là ức đoán mà thôi. Việc truyền giáo chỉ thực sự khởi sắc vào thời hậu Lê thuộc thế kỷ 16, khi các cha ḍng Tên theo các tàu đă đến và giảng đạo tại Việt Nam.

Thời hậu Lê, tuy cấm đạo nhưng chưa khắc nghiệt lắm v́ hoàn cảnh loạn lạc. Sau đó Tây Sơn đánh đổ nhà hậu Lê, đă ban cho tự do tôn giáo, nhưng không được bao lâu, nhà Tây Sơn cũng ra lệnh cấm đạo. Từ thời hậu Lê cho tới nhà Nguyễn, trong khoảng thời gian 162 năm, đă có 11 lần cấm đạo, những chưa gắt gao cho lắm.

Nhờ giám mục Bá Đa Lộc giúp đỡ, Nguyễn Phúc Ánh đánh thắng nhà Tây Sơn, lên làm vua và khởi đầu cho triều đại nhà Nguyễn. V́ thế, vua Gia Long không cấm đạo mà c̣n bênh vực và nâng đỡ. Có người nói rằng khi gần chết nhà vua đă trở lại, nhưng không có bằng chứng chắc chắn nào cả.

Sang thời Minh Mạng, lúc đầu nhà vua không cấm đạo, nhưng chung quanh nhà vua, toàn những vị quan thù ghét đạo, luôn t́m cách vu khống cho người có đạo, thành thử nhà vua đă ngả theo và ra sắc chỉ cấm đạo trong cả nước.

Thời Thiệu Trị cũng vậy, lúc đầu nhà vua cũng không cấm đạo, nhưng kể từ ngày tàu Pháp tấn công cửa Hàn Tứ tại Đà Nẵng, nhà vua tức giận và đă cấm đạo một cách gắt gao. Nhà vua treo thưởng cho ai bắt được một linh mục Pháp là 30 nén bạc. Công việc chưa đi đến đâu, th́ nhà vua lâm bệnh và qua đời.

Thời Tự Đức, khi mới lên ngôi, nhà vua tỏ ra rất khoan hồng, mở cửa ngục tù cho giáo dân ra về, hy vọng những ngày đen tối sẽ chấm dứt. Thế nhưng, chẳng được bao lâu, hoàng hậu và các quan không đồng ư. V́ sợ có chia rẽ, nên nhà vua lại ban hành lện cấm đạo một cách gắt gao, không kém ǵ các bạo vương Rôma ngày xưa.

Trải qua hơn ba thế kỷ, hằng trăm ngàn người đă phải ĺa xa quê hương, sống lén lút nơi rừng thiêng nước độc, để trốn tránh sự truy lùng như những giáo dân vùng La Vang Quảng Trị. C̣n những người bị bắt, th́ đă phải chịu những cực h́nh dă man, không kém ǵ các thánh tử đạo của Giáo Hội trong thời buổi sơ khai. Vậy đâu là những lư do khiến cho vua quan ra lệnh cấm đạo.

Lư do thứ nhất đó là v́ óc thủ cựu và hẹp ḥi. Họ luôn cho rằng chỉ ḿnh mới tốt và đúng, c̣n người khác th́ xấu và sai. Hơn nữa do ảnh hưởng của Nho giáo, phàm những ǵ thánh hiền đă nói hay đă viết, đều là khuôn vàng thước ngọc cần phải tuân theo.

Lư do thứ hai đó là v́ thái độ giận cá chém thớt. Thuở ban đầu các vua Minh Mạng, thiệu Trị và Tự Đức đều không cấm đạo, nhưng sau đó, v́ không ngăn chặn được sự tấn công của người Pháp, nên vua quan quay ra thù ghét những người mà họ cho rằng đă theo đạo của Tây và khép vào tội phản động, nối giáo cho giặc.

Lư do thứ ba, đó là v́ cho rằng những người theo đạo không c̣n tôn trọng truyền thống cha ông để lại, chẳng hạn trong việc thờ cúng ông bà tổ tiên, hiếu kính đối với cha mẹ...Đây cũng chỉ v́ óc thiển cận, không t́m hiểu cho thấu đáo, nên đă gây ra những ngộ nhận, những hiểu lầm đáng tiếc.

Tuy nhiên lư do căn bản nhất vẫn là sự đối kháng giữa tinh thần của Chúa và tinh thần của thế gian. Đối kháng như lửa và nước, như ánh sáng và bóng tối. Chính v́ thế, Chúa Giêsu đă tiên báo: Người ta đă bắt bớ Thầy, th́ người ta cũng sẽ bắt bớ các con... Nhưng ai xưng tụng Thầy trước mặt người đời th́ Thầy cũng sẽ xưng tụng nó trước mặt Cha Thầy, Đấng ngự ở trên trời.

Sự bắt bớ, hay nói đúng hơn, sự đối kháng này không phải chỉ xảy ra bên ngoài trên b́nh diện xă hội, như chúng ta đă thấy, mà c̣n xảy ra bên trong, trên b́nh diện nội tâm. Thực vậy, chúng ta luôn cảm thấy một sự giằng co giữa sự thiện và sự ác, để rồi như thánh Phaolô đă diễn tả: Sự thiện tôi muốn th́ tôi lại không làm, c̣n điều ác tôi ghét th́ tôi lại làm. Bởi đó, hăy trung thành với Chúa trong những bắt bớ bên trong bằng cách thực hiên điều thiện điều tốt, nhờ đó chúng ta sẽ trung thành với Chúa trong những bắt bớ bên ngoài. V́ ai bền đỗ đến cùng, th́ sẽ được cứu thoát.

(Sưu tầm)

 

* * * * * *   * * * * * *