Ngày Tảo Mộ Lần Đầu

(Nguyễn Tầm Thường)

Tôi đến đây thăm ngôi mộ của tôi. Ba năm trước người ta đưa tôi ra nghĩa trang này. Hôm ấy có người khóc. Chung quanh mộ bia tôi có hoa. Bốn năm ngày sau hoa mới tàn. Sau trận mưa, hoa mới rữa. Người coi nghĩa trang hốt hết đổ vào thùng rác. Rồi thỉnh thoảng mộ tôi vẫn có hoa. Những cánh hoa lẻ tẻ trong ḷng một vài người nhớ tôi. Không nhiều.

Hôm nay không c̣n thế nữa. Tôi đến đây khá sớm. Tôi hồi hộp không biết hôm nay thế nào. Tôi không biết ḿnh sẽ gặp lại những ai. Hôm nay kỷ niệm 3 năm ngày người ta chôn tôi. Tôi c̣n nhớ 3 năm trước, cũng vào ngày này, có linh mục mặc áo lễ, có ca đoàn hát. Trước khi đến đây, tôi nôn nao không biết ngày hôm nay có những ǵ. Tôi hồi hộp.

Bây giờ th́ rơ rồi, không ai đến cả v́ đă quá giờ. Bằng giờ này 3 năm trước người ta đứng chung quanh xác mới chết của tôi. Hôm nay không ai đến. Tôi đợi thêm cho tới ngang chiều th́ biết rơ những ǵ tôi hồi hộp chờ đợi không sảy ra. Tôi đợi măi, bây giờ xế chiều, sắp tối. Sắp tối th́ chắc chắn không có ai ra đây nữa.

Tôi đứng bên cạnh mộ bia của tôi. Tên tôi c̣n kia. Ngày sinh, ngày chết. Nhưng chung quanh vắng quá, càng về chiều càng vắng.

Tôi đứng đây một ḿnh trong ngày tảo mộ. Nhớ về kỷ niệm 3 năm trước. Ngày đó xác tôi c̣n tươi. Nhưng ngay trong nhà quàn, có người cũng chỉ đứng nh́n rồi rẩy nước phép lên mặt tôi, chứ không dám đến gần. Mới đó mà đă là xa cách. Người ta sợ con người khi chết. Ngay người thân sống với nhau hàng ngày, mà khi chết rồi người ta cũng sợ. Người ta không sợ con trâu, con ḅ chết, người ta sợ con người. Không biết v́ sao lại thế. Khi có người chết, người ta bảo nhà ấy có đám ma. Có đám ma. Vâng, có đám ma.

Người ta sợ nghĩa trang. Người ta bảo ngoài nghĩa trang có ma. Sống với nhau mà vừa chết người ta đă sợ xác chết rồi. Cũng thân xác đó cho nhau say đắm mà sao người ta sợ nó. Người ta bảo nhà có đám ma.

Rất nhiều người sợ đứng trong pḥng một ḿnh với xác chết. Hôm tôi chết, tôi nh́n xác tôi, nhá quàn cố gắng trang sức mà da tôi vẫn xanh, lạnh cứng. Có người đứng nh́n, họ giữ một khoảng cách. Tôi biết họ sợ. Vừa mới nói chuyện, vừa mới ăn cơm chung, vừa mới đi phố, vừa mới gặp nhau thế mà giờ nh́n xác tôi, họ sợ. Tại sao người ta không sợ con vật chết, mà lại sợ xác người?

Chỉ người mới có hồn. Hồn thiêng liêng đi về một cơi vô h́nh. Không kẻ sống nào có kinh nghiệm về cơi vô h́nh như tôi là kẻ chết bây giờ. Hồn ấy có thể vất vưởng điêu linh. Hồn ấy có thể an vui trong cơi hằng sống. Hồn ấy có thể thành ma. Hồn ấy có thể thành thánh. Hồn ấy có thể b́nh an. Hồn ấy có thể trăn trở khắc khoải. Thế giới này sau khi chết mới thấy rơ. Tùy thuộc lúc c̣n sống mà hồn ấy quyết định nơi chốn cho ḿnh ra đi khi chết, và hồn ấy sẽ thành hồn ǵ.

Người ta sợ xác người v́ cái hồn đó. Xác ấy thành hồn thánh hay hồn ma?

Xác ấy an nghỉ hay là oan hồn khắc khoải?

Hồn ấy sẽ về gặp người sống trong thứ hồn nào?

Phải chăng v́ thế mà người ta sợ? Phải chăng lúc sinh thời người ta chưa gặp hồn thánh trong xác thân kia nên bây giờ sợ không biết hồn về trong xác thân nào.

Bây giờ trời đang vào tối. Càng không ai dám ra nghĩa trang. V́ thế tôi càng biết chắc là kỷ niệm 3 năm ngày tôi chết, vắng quá, nơi ngôi mộ của tôi. Tôi không muốn đứng trong nghĩa trang này như thế măi làm ǵ. Tôi đi t́m một vài kỷ niệm cũ của tôi lúc đương thời. Mặt trời xuống phía sau rặng cây sồi. Mây không c̣n hồng. Một khoảng trời xám phủ xuống nghĩa trang.

Đầu tiên, tôi trở về ngôi nhà thờ cũ năm xưa. Bậc thềm vẫn như nguyên. Mấy chân nến đồng lâu năm lắm rồi vẫn nằm trong xó tối góc nhà. Cây thánh giá cũ. Tượng Chịu Nạn một năm mới xử dụng một lần dịp Tuần Thánh. Chả có ǵ thay đổi. Chỉ có tôi đă ra đi. Tám giờ tối có thánh lễ. Nhà thờ đông và vui. Tiếng đàn vẫn như xưa. Người vẫn tấp nập. Trong thánh lễ không có lời kinh nào cầu nguyện cho tôi. Ai cũng bận rộn với bao nhiêu công việc, bao nhiêu chương tŕnh.

Tôi gặp một vài khuôn mặt quen ngày xưa. Nhưng hôm nay làm sao họ nh́n thấy tôi được. Tôi nh́n họ thôi. Họ cũng bận rộn như bao nhiêu người. Tôi cố nói với họ:”Hôm nay tôi đi tảo mộ. Hôm nay kỷ niệm ngày chết của tôi”. Nhưng tiếng tôi như gió bay trong trời rộng, chả ai nghe thấy ǵ. Tôi lẽo đẽo theo sau họ. Tôi cố nói mà không ai nghe. Tôi đi như thế một quăng đường rồi tôi chán. Tôi phải trả họ về cho đời sống của họ. Rồi một ngày nào họ cũng giống như tôi thôi.

Tôi đi t́m một vài cánh thư tôi đă viết. Tôi bắt gặp mấy lá thư cũ trong căn nhà của người này. Chúng c̣n đó, nhưng người ta cũng quên rồi. Mấy tấm h́nh năm xưa. Một chút dư âm c̣n lại trên cơi đời. Bây giờ nh́n lại, vậy mà ngày đó tôi mất bao thời giờ cho cánh thư ấy. Tôi muốn được ḷng người này, tôi muốn t́nh cảm của người kia. Bây giờ chả c̣n ǵ.

Tôi đi t́m một vài đồ dùng của tôi. Bao nhiêu công tŕnh tôi sưu tầm, sách vở, h́nh ảnh, nghệ thuật. V́ người sống không cùng ư nghĩ với tôi, nên sau khi chết th́ chả c̣n ai ǵn giữ chúng cả, chúng đă tan tác rồi và dần dần biến đi. Thế mà lúc sống tôi bận tâm săn sóc từng ly từng tư. Có khi tôi tiếc xót về những thứ này. Bây giờ tôi đứng nh́n những thứ ấy sao xa lạ quá.

            Một thời để nhớ, một thời thấy là hư vô.

            Một thời thu góp, một thời thấy là hoang vu.

            Một thời ôm giữ, một ngày thấy là cách xa.

Tôi cũng đi t́m người ngày xưa không thích tôi. Họ ghen tương chuyện này, chuyện kia, họ thử thách tôi điều này, điều nọ. Tôi đứng ngay cạnh họ, họ chả biết ǵ. Có điều trong thế giới siêu h́nh người chết thấy nhiều điều người sống không thấy. Tôi thấy họ cũng giả h́nh nhiều lắm. Họ cũng bon chen nhiều lắm. Sự thành thật thường là che đậy bằng những hảo ư tinh vi. Tôi thấy họ cũng thường quá. Vậy mà ngày c̣n sống, tôi cứ băn khoăn về lời phê b́nh này, lời phê b́nh kia của họ. Chết rồi mới thấy nhiều cái trên cơi đời quá phù vân.

Tôi cũng đi t́m người ngày xưa tôi không thích. Bây giờ tôi đứng ngay bên cạnh, mà họ cũng chẳng biết ǵ. Lúc c̣n sống tôi không thích họ chứ không phải họ không thích tôi. Chết rồi tôi mới biết ḿnh sai. Những người chỉ trích tôi làm tôi bận tâm, c̣n người tôi không thích th́ tôi quên họ. Bây giờ mới thấy ḿnh lầm nhiều. Họ chả là ǵ trong xă hội quư trọng danh vọng. Trong thế giới siêu h́nh tôi thấy cuộc đời họ cô đơn. Vậy mà ngày đó tôi không thích họ. Bây giờ tôi nói họ: “Tôi xin lỗi nhé. Tôi muốn yêu thương và chân thành”.  Nhưng họ chả nghe thấy ǵ. Tôi lẽo đẽo theo họ một quăng đường rồi tôi thất vọng. Họ chả biết ǵ. Trong trái tim họ, đôi khi nhớ đến tôi, họ chỉ buồn. Đó, tôi cũng c̣n lại một chút dư âm.

Tôi đi lang thang chỗ này, chốn kia. Tôi  t́m người này người nọ. Tôi đứng bên cạnh bàn ăn và ngửi thấy hương thơm cà phê. Tôi ngồi trong xe và nghe họ nói chuyện. Tôi ở băi biển nghe họ nhắc về những kỷ niệm, trong đó có bóng h́nh tôi. Tôi đi t́m và cũng c̣n một chút dư âm trên cơi đời. Nhưng cuộc sống là tiếp tục. Nên tôi chả c̣n là bao nữa trong cái dư âm kia.

Hôm nay tôi về tảo mộ sau ba năm. Tôi sẽ trở lại nghĩa trang này hơn hai mươi năm sau xem tôi như thế nào. Ngày đó là kỷ niệm 25 năm. Người ta gọi là silver jubileee, Ngày lễ bạc.

Lạy Chúa, con về nh́n lại ngôi mộ ḿnh sau cái chết. Có những điều ngày xưa con phải coi thường th́ con lại bận tâm. Như lời phê b́nh của người này, kẻ kia. Như nỗi sợ này, nỗi lo kia. Cái bận tâm ấy làm cuộc sống con mất bao nhiêu buổi b́nh minh đẹp, mất bao nhiêu tối trăng mơ màng thơ mộng.

Con đă không biết rong chơi trên cơi đời. Hồn con thiếu tự do v́ quá bận rộn với biết bao dự tính. Bây giờ con làm ǵ với những dự tính đó? C̣n người ta, có ai tiếp tục cái dự tính đó đâu. Có con hay không, cuộc đời vẫn là cuộc đời. Con tưởng ngày con chết đi sẽ là thiếu vắng. Như ḍng sông, vừa múc đi một vốc nước là nó lại đầy ngay chả c̣n dấu vết ǵ.. Vậy mà ngày con sống, tưởng ḿnh là cần thiết. Con phải dành cho ḿnh lẽ đúng. Con đă không biết rong chơi trên cơi đời để mất biết bao mùa xuân lá xanh non, mất biết bao mùa hạ nắng thênh thang. Ngày c̣n sống sao ḷng con chật chội quá.

Lạy Chúa, có biết bao điều con coi thường th́ bây giờ con tiếc nuối. Như sự thương mến chân thành. Như trái tim không chật hẹp. Như biết quư sự tự do của con tim hơn. Như sự từ bỏ cho cơi ḷng thênh thang hơn. Nếu những ngày đó con biết quư nó th́ đời sống của con đẹp thêm biết bao, có thêm bao nhiêu con suối hiền ḥa, có thêm bao nhiêu thung lũng xanh tươi. Bây giờ con biết th́ quá trễ. Nh́n lại ngày đó, con bực bội v́ họ chần chừ để hết hạn mới mua chiếc vé tầu, làm con phải trả thêm tiền. Con bực bội măi v́ họ không nghe lời. Thực ra họ cũng bận rộn, luôn luôn bận rộn. Bây giờ con mới thấy tiếc v́ những ngày tháng cứ bận rộn là bận rộn, không biết rong chơi. Những thứ bực bội đó làm con mất vui, làm mất những ngày đẹp. Bây giờ nh́n lại nó chả đáng ǵ.

Tôi ngang qua nghĩa trang. Nh́n ngôi mộ tôi lần nữa. Có ḿnh tôi tảo mộ tôi. Kẻ sống đă chôn và cho tôi một ngôi mộ rồi. Bây giờ là phần tôi. Một ḿnh tôi với ngôi mộ của tôi.

Chiều nay đứng bên ngôi mộ của riêng ḿnh nghĩ lại cuộc đời năm xưa. Bây giờ th́ tôi biết rơ cuộc đời rồi, nếu được trở lại kiếp làm người nữa th́ tôi sẽ sống như thế nào?

Nguyễn Tầm Thường

* * * * *   * * * * *