Tản Mạn Năm Tư Nói Chuyện Chuột

Bạn có thích con sóc không? H́nh ảnh những chú sóc dễ thương chạy tung tăng trong các công viên, tay cầm hạt dẻ là h́nh ảnh rất nên thơ. Thế nhưng người ta nói nếu bỏ cái lông xù ở đuôi đi, con sóc chẳng khác ǵ con chuột xấu xí hôi hám. Ngược lại nếu hóa trang con chuột với cái đuôi nhiều lông, th́ nó sẽ trở thành con sóc xinh xắn, như vậy th́ lầm chết phải không quư vị? Đón chào năm Canh Tư 2020 sắp tới, xin mời bạn cùng tôi tản mạn một chút về loài chuột, cùng nhớ lại những câu ca dao, tác phẩm, thơ nhạc có liên hệ tới loài gặm nhấm này nhé, và thử xem ḿnh có hiểu lầm điều ǵ với loài động vật này không.

Các nhà nghiên cứu cho thấy loài chuột xuất hiện trên trái đất đă 50 triệu năm, trong khi con người chỉ mới được 2 triệu năm. Chúng len lỏi sống cạnh người nhưng chẳng bao giờ được cho là gia súc.

Trung b́nh đôi chuột cống sau một năm có thể sinh ra một đàn con, cháu, chắt đến 800 đứa, sau 3 năm có thể trở thành 20 triệu con nếu không bị diệt, chết bớt. Cũng may chuột chỉ sống lâu nhất là 18 tháng. Thỉnh thoảng cũng có chuyện lạ chuột tự sát tập thể dù tuổi thọ chưa bao nhiêu, chắc là thấy nạn nhân măn, ư quên "Tư Măn" nhiều quá nên giải quyết bằng cách tự chết bớt chăng! Chẳng hạn vào đầu tháng 5, 1995 ở vùng Tân Cương, chuột kéo đến các ao hồ, từng đôi một cắn đuôi nhau tự trầm ḿnh t́m cái chết. Chỉ sau vài ngày, các hồ ao trong vùng xác chuột nổi kín mặt nước.

Chuột sinh sôi nảy nở rất nhanh chóng, chuột cái có thể thụ thai khi chỉ mới 5 tuần. Loài chuột túi nhỏ Kaluta ở Úc xứng đáng nhận danh hiệu "chết v́ yêu" trong thế giới động vật, v́ chúng giao phối một lần tới 14 tiếng rồi con đực qua bên kia thế giới luôn. Biết "yêu là chết" mà vẫn đâm đầu t́m cái thú đau thương này, nghe cũng quen quen phải không quư vị!??

Một con chuột trong một năm có thể ăn hết 20 kư lương thực. Chuột mẹ có khi ăn thịt chuột con nếu cảm thấy cần. Khi đó chuột mẹ sẽ chọn ra đứa con yếu nhất hoặc bị dị tật để ăn thịt, nhằm tăng cơ hội sống cho các anh chị chuột khỏe mạnh c̣n lại. Ngược lại có giống th́ chuột mẹ lại bị chuột con gậm, cắn tới chết. Rơ khổ, loài người cũng có những đứa con bất hiếu đánh đập, làm hại cha mẹ từ tinh thần tới thể xác. Loại con cái này "sống làm chi cho chật trời!"

Trong mười hai con giáp, Tư đứng hàng đầu. Thời xưa ông bà ta chưa có đồng hồ, nên tính giờ Tư là thời gian khoảng từ 23 giờ khuya đến 2 giờ sáng, cũng là thời gian giống chuột hoạt động rất mạnh để cắn phá và kiếm ăn.

Có nhiều huyền thoại về loài chuột thể hiện qua các tôn giáo. Tương truyền, linh hồn của nữ thần Karni Mata trong đạo Hindu sau khi chết được chuyển thế tái sinh qua loài chuột, nên một số nơi ở Ấn Độ, chuột được xem như thần thánh. Đền Karni Mata ở tây bắc Ấn Độ là ngôi đền thờ có khoảng 20 ngàn con chuột sống trong đó và được tôn thờ. Nếu bạn lỡ đạp chết con nào th́ phải phạt rất nặng.

Để t́m hiểu tinh thần Phật học, một nông dân đặt câu hỏi nếu ḿnh làm ruộng rồi lúa bị chuột cắn phá, không dùng thuốc diệt chuột th́ không có gạo ăn, mà giết chuột th́ phạm tội sát sanh, thế th́ phải làm sao? Câu trả lời là sống trong cuộc đời phải biết tương đối, tránh tội lớn phải chấp nhận tội nhỏ, không thể hoàn toàn được. Khi con người mà giết hại lẫn nhau mới thật là tàn ác, phải tránh tuyệt đối. Nói tới người giết người, tàn hại lẫn nhau th́ không thể không nói tới Cộng sản. Đồng bào, cha mẹ mà chúng cướp, giết không gớm tay thật ghê sợ. Dân oan ta thán khắp nơi mà chúng nào có quan tâm, chỉ lo cho túi tiền của ḿnh.

Kinh Thánh Công giáo cũng có nhắc loài Tư này, khi ông Môi-sen dặn dân chúng không được ăn thịt chuột, v́ đó là loài ô uế. Thật vậy, chuột là biểu hiện của bệnh tật, trộm cắp, cắn phá, lén lút, lừa dối, sống nhờ rác rưởi.

Trong ca dao tục ngữ, các giống vật luôn được dùng làm ví dụ, nhắc tới. Ḍng dơi nhà Tư cũng xuất hiện nhiều trong vườn thơ b́nh dân. Để chỉ những kẻ đạo đức giả ông bà ta có câu: "Mèo già khóc chuột". Hoặc để trách người hay nói, khoe khoang th́ cha ông dùng câu: "Nói dơi nói chuột". Với những kẻ cố t́nh che giấu chuyện ám muội, sau này mới lộ ra bộ mặt gian ác của ḿnh, th́ sẽ bị chép miệng chế diễu: Thấy chưa,"Cháy nhà ra mặt chuột!". Nếu tướng tá gian tà, ông bà ḿnh chê "Mắt dơi mày chuột". Người bạn trẻ Hong Kong đang tranh đấu cho Tự Do Nhân Quyền nổi tiếng hiện tại cũng bị báo Việt Cộng diễu là đồ "mặt dơi mỏ chuột", nhưng Hoàng Chí Phong (Joshua Wong) dù không to con đẹp trai lại là một nhân tài góp phần làm thay đổi bộ mặt thế giới và làm Trung Cộng hoảng sợ.

Để chỉ hạng người mới bắt đầu công việc th́ phô trương nhưng chẳng chịu làm tới nơi tới chốn, kết cục không ra ǵ th́ tục ngữ có câu: "Đầu voi đuôi chuột". "Lủi như chuột", "Ướt như chuột lột", "Len lét như chuột ngày", "Chuột cậy ḿnh nhỏ, dễ chui dễ luồn" là những câu dân gian hay nhắc tới. Khi nói về mẹ chồng đối với nàng dâu, ca dao cũng có câu: "Như mèo với chuột có thương nhau bao giờ". Dân nhậu th́ sẽ rất thấm thía câu: "Cần chi cá lóc cá rô, thịt chuột thịt rắn nhậu vô hơn nhiều!" Cũng có câu đố: "Vừa bằng quả mướp, ăn cướp cả làng", bạn có giải đáp được là con ǵ không? "Ném chuột sợ bể đồ" hoặc "Ḱa xem con chuột thối thây, người mà vô lễ chết ngay cho rồi" cũng rất hay được nhắc tới trong văn chương b́nh dân. C̣n câu "Chuột bầy làm chẳng nên hang", là để nói về việc thiếu lănh đạo th́ dù có đông người cũng chẳng làm nên tṛ trống ǵ. Chẳng lẽ câu này lại phù hợp với thực trạng ngày nay: Đất nước Việt Nam thiếu người tài ba đứng ra lănh đạo nên việc chống lại cộng sản hoành hành gây hại cho quê hương vẫn chưa có kết quả bao nhiêu!

Cũng có nhiều so sánh dí dơm và tượng h́nh về loài chuột mà người dân dùng nhiều. Chẳng hạn trái dưa leo ăn sống ḍn và ngon, cũng được gọi là dưa chuột. Khu nhà nghèo bị gọi là khu ổ chuột, chắc v́ tối tăm dơ dáy nên có nhiều chuột. Khi bắp thịt bị thắt lại, th́ gọi là bị "chuột rút". Đang bơi mà bị chuột rút th́ rất nguy hiểm, có khi dẫn tới chết đuối. Hồi c̣n bé chắc thế nào bạn cũng chơi qua tṛ chơi "Mèo bắt chuột". Cơ bắp tṛn, khi gồng tay lên th́ rắn chắc cứng hơn được gọi là gồng chuột.

Chuyện gian díu không chính thức của đôi nam nữ bị gọi là chuyện "mèo chuột". Mèo bắt chuột, chuột sợ mèo, các cụ muốn dạy con cháu rằng khi mèo và chuột rửng mỡ ăn nằm với nhau th́ phải rất cẩn thận, sẽ không bền vững đâu: "Mẹ em để em trong bồ - Anh nghĩ chuột nhắt, anh vồ đứt đuôi".

Đám Cưới Chuột

Ngoài xuất hiện trong văn chương, về nghệ thuật th́ ông Tư cũng gắn liền với nhiều họa phẩm nổi tiếng. Bức tranh Đông Hồ "Đám Cưới Chuột", "Mèo Vờn Chuột" là những tác phẩm nghệ thuật dân gian nhiều ư nghĩa có liên hệ tới gia đ́nh họ Thử này chắc ai cũng đă xem qua. Loại tranh vẽ này không chỉ mang nặng bản sắc dân tộc, mà c̣n có sự tỉ mỉ sâu sắc diễn tả nhiều bài học kinh nghiệm. Tên của một giống chuột to con, xấu xí là chuột Cống, trùng tên với người thi đỗ khoa bảng thời xưa là ông Cống, bạn có biết tại sao không? Trăm năm trong cơi người ta, cái ǵ hổng biết th́ tra google, tôi đă hỏi bác Google nhưng chưa t́m thấy câu trả lời về "vụ việc" này. Chắc chuột cống là ư nói tới loài chuột sống ở ống cống. C̣n chữ cống kia là chỉ những người thi đậu do chữ Hán mà ra. Thi Hương Cống từ thời Minh Mạng đă được đổi thành thi Cử Nhân, chắc là có vị quan nào không thích chữ Cống nên đă đề nghị vua đổi?

Tác phẩm văn học viết bằng chữ Nôm xưa nhất c̣n giữ được trong văn học nước ta là Trinh Thử. Đó là một truyện thơ dài 850 câu của Hồ Huyền Quy, ca tụng đức tính của Chuột Bạch góa chồng đi kiếm mồi nuôi con.

Trong hịch bắt chuột của cụ Đồ Chiểu, cụ đă miêu tả:

"Lông mọc xồm xoàm, tục kêu xà lắt

Tánh hay ăn vặt; ḷng chẳng kiêng dè

Chỗ ở ăn hang lỗ nhiều bề

Đường qua lại đào soi lắm ngách

Nghe hơi động vội vàng lĩnh mất" ...

Trong chuyện Kiều của thi hào Nguyễn Du có nhắc tới nhiều thú vật, nhưng t́m măi không thấy chữ chuột hoặc tư trong tác phẩm. Cuối cùng may quá t́m được điển thích nối đuôi con điêu trong câu: "Lời lời châu ngọc hàng hàng gấm thêu, Hay hèn lẽ cũng nối điêu..." Th́ ra "Điêu" là một loài chuột ở rừng núi miền lạnh, đuôi to, lông xù dài đến một tấc, màu vàng hoặc đen tía.

Riêng nhà thơ cổ Nguyễn Khuyến th́ lại viết bài Cơ Thử tỏ ḷng thương hại khi chuột bị đói:

"Bọn mi nương xó tường ta,

Bấy lâu êm ả trong nhà không sao.

Phải khi gạo kém thóc cao,

Bọn mi lục đục cắn nhau bao lần".

Trong thơ ngụ ngôn của La Fontaine, ông đă nhân cách hóa để diễu cợt cái kiểu họp hành, phát biểu vu vơ rồi giải tán mà không đem lại hiệu quả ǵ bằng h́nh ảnh một Hội đồng chuột:

…"Té ra cuộc luận bàn thật hăo

Có lạ ǵ bàn láo xưa nay

Chẳng là việc chuột thế này

Việc dân việc nước cũng hay bàn xằng"

(Nguyễn Văn Vĩnh dịch)

Vậy các hội đoàn khi hội họp hăy cẩn thận kẻo bị mang cùng tên với hội đồng chuột này nhé.

Truyện của Tô Hoài, John Steinbec, Albert Camus cũng đều có nhắc đến loài chuột.

Dân tộc Kammu miền bắc Thái Lan vẫn kể câu chuyện thần thoại chuột rúc để báo hiệu về cơn đại hồng thủy sắp sửa diễn ra. Ông bà ta cũng rất tin vào điềm may khi nghe tiếng chuột. Riêng trong gia đ́nh tôi cũng có một chuyện đă xảy ra không biết phải giải thích ra sao. Số là bố chồng tôi v́ sợ Cộng sản nên phải trốn từ Quảng Ngăi vào miền Nam, cha của ông tức ông nội vẫn c̣n ở Quảng Ngăi. Thời ấy làm ǵ có điện thoại, Facebook, thư từ, đi lại rất khó khăn tốn kém nhưng bỗng một ngày ông nội nói với hàng xóm: "Đêm qua có tiếng chuột rúc báo tin, con trai tôi sẽ về thăm". Quả thật hôm đó bố chồng tôi khăn gói quả mướp từ Vũng Tài về quê thăm cha, không báo trước ǵ cả.

Trên thế giới nổi tiếng là chú chuột Mickey và cô bạn gái Minnie. Thống kê cho thấy gần 150 bộ phim về Mickey đă ra đời, kèm theo không biết bao nhiêu là truyện bằng tranh, thú nhồi bông... Mickey c̣n là biểu tượng của các công viên Disney Land, Disney World với các tṛ chơi cho trẻ em trên thế giới. Thú thật tới tuổi này tôi vẫn c̣n mê đi Disney World. Cựu Tổng thống Mỹ Jim Carter đă phải nhận xét: "Chuột Mickey là một đại sứ thiện chí, một nhà kiến tạo ḥa b́nh, có thể vượt qua mọi rào cản ngôn ngữ".

Gần đây hơn, từ năm 1940, nhân vật chuột Jerry xuất hiện trong bộ phim hoạt họa "Tom & Jerry", con nít và cả người lớn đều thích thú theo dơi.

Trong âm nhạc Việt ít thấy bài hát nào có nhắc tới chuột, ngoài bài "Giờ Tí canh ba" của Song Ngọc, nhưng có một nhạc sĩ khá nổi tiếng có tên Nguyễn Văn Tư, tác giả bài Dư Âm "Đêm qua mơ dáng em ôm đàn..." vang tiếng một thời. Bà con ta khi có con trai hay đặt nickname ở nhà là Cu Tí, dù không sanh vào năm Tư. Nhưng chữ Tí ở đây là bé tí, không phải chuột con, đừng tưởng lầm nhé!

Loài vật nào cũng thế giới riêng, khám phá về sinh hoạt chúng đem lại nhiều điều kỳ thú và có thể có những kinh nghiệm cho loài người. Chuột cũng biết ghen đấy các bạn ạ. Với ḿnh th́ con chuột nào cũng hôi như con chuột nào, nhưng giống chuột có tiết ra một mùi riêng rồi nhờ đó mà nhận ra nhau. Khi chuột chồng đi vắng, nếu chuột vợ ở nhà "mèo chuột" với chàng khác th́ chuột chồng phát hiện ra ngay nhờ đánh hơi được mùi lạ. Chàng sẽ nổi cơn ghen xông vào cắn xé chuột cái ngoại t́nh ngay. Nhưng sau đó có lẽ cái mùi lạ bay mất, nên chàng lại tha thứ và "yêu" vợ trở lại. Tôi luôn ước mong mọi người tha thứ, bỏ qua cho nhau, nhưng nếu ngoại t́nh quá 2 lần th́ nên dứt khoát bỏ hẳn, không nên chấp nhận nữa, dù mùi hương của t́nh địch đă bay xa. Xét ra chuột cũng biết yêu âm nhạc, mê chàng nghệ sĩ. Khi tán tỉnh bạn t́nh, chuột đực cũng phát ra những âm điệu du dương như những bản t́nh ca cho đến khi cô nàng "phải ḷng". Rồi theo tạp chí Cardiothoracic Surgery, các nhà nghiên cứu Nhật Bản đă làm thí nghiệm với những con chuột bị làm phẫu thuật ghép tim. Mạng sống của chúng có thể kéo dài hơn nếu chúng được nghe nhạc opera hoặc Mozart - không phải rap, rock.

Sống trong bầy, chuột luôn nhận ra nhau và không có chuyện "loạn luân". Nhưng điều này không đúng với loài chuột hamster chúng ta nuôi trong nhà. Hồi ấy chiều các con, chúng tôi cũng ra Pet Shop mua về một cặp hamster. Chúng đẻ mau như... chuột, chúng tôi phải đem cho bớt. Cô bạn bỏ hamster mẹ và con chung chuồng với nhau, liền sau đó hamster mẹ lại có bầu, đẻ ra một đàn vừa là con vừa là cháu!

Ngoài loài gấu ngủ suốt mùa đông, cũng có giống chuột biết trốn vào hang ngủ rất lâu mới thức dậy "quậy". Ḍng họ Thử lại biết lo xa, chúng cẩn thận đào hang cất giấu lương thực để dành ăn dần. Chúng cũng rất tự ái, giữ tiết lễ, có thể tự sát hằng loạt nếu hang ổ bị xâm phạm. Nước Việt ta đang có nguy cơ làm nô lệ kiểu mới cho Tàu Cộng, mà sao nhiều người vẫn "vui mừng làm người cúi xin", nghĩ có đáng buồn, có thua loài chuột này không?!

Một hiện tượng kỳ lạ và hiếm gặp là chuyện "vua chuột", khi nhiều con chuột không biết bằng cách nào đă cột đuôi dính với nhau hàng chục con, hay là chúng đang thực hiện việc "đoàn kết" nắm tay, ư quên nắm đuôi gây sức mạnh!? Quả thật về thể lư cái đuôi chuột có một sức mạnh đáng nể. Nói về thể lực, chuột có thể chạy đoạn đường dài tới 15 km, bạn chạy được bao xa? Chuột c̣n có tài đu bám ngửa bụng lên trời hoặc có thể leo theo đường thẳng đứng trên mặt tường hoặc ḅ ngang theo mặt trần nhà. Chuột cống lớn có thể nhẩy vọt lên cao đến 1,5 mét, nếu cho đi thi Olympic th́ chắc sẽ đoạt huy chương vàng. Ấy là chưa kể tài bơi lội như rái cá của chuột. Chuột phải luôn luôn gậm nhấm để mài ṃn răng, nếu không răng sẽ dài ra không thể ngậm miệng lại được (chúng không có nha sĩ để takecare vụ này!)

Có rất nhiều loại chuột trên thế giới, vài loại đặc biệt xin được giới thiệu tại đây. Chẳng hạn chuột chù Etruscan được cho là một trong các loài động vật có vú nhỏ nhất thế giới. Trung b́nh nó nặng chưa đến hai gram và dài khoảng 4cm. Ngược lại loài chuột khổng lồ có thể nặng gần 100 kư như Capybara - thuộc loài chuột lang nước. Ở Papua New Guinea, kích thước của một chú chuột Bosavi có thể vượt quá 80 cm chiều dài (bao gồm cả đuôi) và nặng khoảng 1,5 kg. Liên hệ tới chuột có giống chuột túi rất to tức là con Kangaroo - biểu tượng của dân Úc. Lại có loại chuột cỏ khá giống chuột túi nhưng nhỏ thôi, sống rất biệt lập và di chuyển bằng cách nhảy ḷ c̣ giống như chuột túi Úc. Có loại chuột dừa chuyên sống và ăn dừa, nên thịt nó thơm ngon đặc biệt. Người ta c̣n nuôi chuột bằng sâm, cho ra món "Sâm Thử" rất quư và bổ.

Nh́n chung, chuột gây ra không ít tác hại thật đáng sợ đáng ghét. Từ năm 1347 đến 1351, tại châu Âu chuột đă mang theo loài bọ chét chứa vi khuẩn Yersinia Pestis gây ra bệnh dịch hạch, gieo rắc "cái chết đen" lên lục địa, thời gian đó đă có khoảng 25 triệu người phải bỏ mạng. Bệnh dịch hạch hiện vẫn c̣n nhất là ở các nước kém phát triển.

Tại Thụy Điển báo đă đăng chuyện con chuột to con lớn xác định ăn thịt cả mèo (Quư ông nên cẩn thận, đừng cậy vào sức dài vai rộng nhé!). Tại Nam Phi có ghi nhận chuyện chuột Gambia cắn xé làm em bé 3 tháng phải thiệt mạng. Bác ruột của tôi bên Việt Nam sau 1975 bị mất một chân cũng v́ chuột. Bác bị bệnh tiểu đường nên vết thương khó lành. Tối hôm đó ngủ quên bác bị chuột gặm chân chảy máu, lớp v́ tiểu đường, lớp v́ y tế thời đó quá tệ nên cuối cùng bác bị cưa chân lên tới đầu gối.

Chuột gây hại nhiều hơn lợi, nên diệt chuột là chuyện cần làm. Thời xưa thuốc DDT nổi tiếng giết chuột tài t́nh, từ đó mới có câu hát sửa lời "Em ơi nếu mộng không thành th́ sao? Mua chai thuốc chuột uống cho rồi đời"! Thế nhưng ngày nay xă hội Việt Nam cái ǵ cũng giả, nên có người mua thuốc tự tử bị nhằm thuốc giả không chết được, c̣n mua thuốc bổ để uống th́ lại nhằm thuốc dỏm khiến bị toi mạng! Hồi ấy ngoài chợ cũng hay có quảng cáo bán thuốc Sơn Đông, biểu diễn vơ thuật.

Dù có nhiều cách diệt chuột, nhưng phần thắng chưa hoàn toàn thuộc về con người. Ông bà ta xưa kia đôi khi cảm thấy bất lực, nên đành tin dị đoan, cất giấu ǵ ở đâu phải nói rất nhỏ, sợ chuột nghe thấy. Để chúng khỏi nổi giận trả thù, các cụ c̣n gọi chúng là "Ông Tư" nữa. Nhiều chiếc ghe nhỏ phải có bàn thờ ông Tư để xin ông đừng cắn nát ghe.

Tuy vậy, chúng ta cũng nên hỉ xả chút để nh́n vào mặt lợi ích, mặt tích cực của loài chuột. Các nhà khoa học đă khám phá ra con người và chuột nhắt có đến 90% tương đồng về gen, v́ thế chuột thường được làm vật thí nghiệm để giúp về sức khoẻ. Trong y học, con chuột "knockout" đầu tiên đă đươc tạo ra bởi Mario Capecchi, Martin Evans và Oliver Smithies khoảng1987-1989 đă được nhận giải thưởng Nobel. Rất nhiều chuột knockout đă được sử dụng để nghiên cứu các bệnh ung thư, tiểu đường, bệnh run rẩy Parkinson, béo ph́, viêm khớp, u uất trầm cảm... Một con chuột được cấy bệnh viêm khớp vào để thử nghiệm có giá gần 200 đô Mỹ; một con chuột mù giá 250 đô. C̣n muốn có một con chuột tách gen làm thí nghiệm, giá có thể cả 100 ngàn đô v́ phải tốn bao thời gian, t́m hiểu nghiên cứu mới thành công được. Nhà nghiên cứu tại Đại học Massachusetts, Hoa Kỳ cũng đă thành công tạo ra một con chuột mang một cái tai người trên lưng. Kỹ thuật này đă giúp ngành y khoa tái tạo lại các phần cơ thể người bị mất v́ tai nạn hay kiếm khuyết bẩm sinh.

Trong thuốc Nam người ta bày cách bỏ chuột vào nồi đậy kín rồi thiêu, lấy tro uống để trị hết bệnh suyễn, hoặc lấy tro ḥa với vaselin bôi lên trị bỏng, cháy da, bạn có dám thử không?

Về phía Tây Phương, có người nuôi dạy chuột để thi chạy đua hay tranh giải sắc đẹp của Tư Cô Nương. Muốn trở thành Hoa Hậu Top Model, chuột được nuôi theo cách ăn uống đặc biệt với thực đơn "sang chảnh" như bánh bich quy, lúa mạch, bánh ḿ, sữa, rau trái, thịt sống.... Phong trào chơi chuột bắt đầu khoảng năm 1993. Tại Mỹ trên đại lộ Hollywood, không ai ngạc nhiên trước cảnh các bà đầm dắt chuột chơi phố ngắm cảnh thay v́ dắt chó. Riêng tại Anh, hằng năm có khoảng 40 cuộc thi đủ loại về chuột, được tổ chức tại London và Yorkshire. Một câu lạc bộ dành cho những người yêu chuột cũng đă h́nh thành vào 1892, có tên "National Mouse Club" đến nay đă có tới 150 hội viên là những nhà nuôi chuột thương mại và các ông bà già về hưu "quởn" không biết làm ǵ cho bớt buồn tẻ.

Khi vừa mới đẻ, chuột con chưa thể mở mắt và không hề thấy đường. Đến lúc trưởng thành chuột vẫn bị mù màu v́ chỉ thấy 2 màu đen-trắng. Thật ra chúng đâu cần nhận ra màu sắc v́ nói chung chuột chỉ có 2 loại: Loại thường màu đen và loại chuột bạch màu trắng. Thế nhưng gần đây có các nhà khoa học đă ghép tế bào để có loại chuột lông xanh lá cây, xanh từ trong ruột xanh ra chứ không phải nhuộm màu như chúng ta nhuộm tóc đâu nhé. Bù lại thị giác hạn chế, tai chuột lại rất thính có thể nghe được siêu âm có tần số cao mà tai người không nghe được. Thế nên chuột được huấn luyện để dọ thám tin tức và rà ḿn nhờ thân h́nh nhỏ bé, khứu giác bén nhạy, cử động lanh lẹ và nhất là có óc thông minh. Chúng biết kết hợp với nhau để tha nguyên trái trứng gà to về hang mà không bị bể, thực hành "team work" rất đoàn kết, lớp lang. Đừng chê chuột chù húp nước mắm hoài nhé, chúng cũng có lợi ích và khôn ngoan đó. Ngoài ra, chuột đồng là món ăn, món nhậu rất ngon. Những ngày bị tù cải tạo sau 1975, các quân cán chính Việt Nam Cộng Ḥa nhiều người đă sống được nhờ ăn thịt những con chuột đồng trong khi đi lao động, nếu không sẽ chết đói hoặc bệnh v́ thiếu protein. Nhớ lại những ngày sau 1975 thật là thê thảm, cái ǵ cũng thiếu phải sắp hàng chờ đợi cả ngày. Trước đó gia đ́nh tôi cũng thuộc loại công chức và giáo chức, không thừa nhưng cũng không lo thiếu. Việt Cộng vào miền Nam th́ ăn độn dài dài, có khi chén cơm dính cục cứt chuột cũng không dám bỏ, phải can đảm dùng đũa hất đi rồi ăn tiếp nếu không th́ đói. Món kẹo mè đen hay ăn vào dịp Tết c̣n được gọi là kẹo Thèo Lèo Cứt Chuột, cái tên nghe chẳng thẩm mỹ chút nào.

Nói dông dài năy giờ, tôi xin được bàn đến chữ "con chuột" rất quen thuộc trong thời đại điện tử này trước khi chấm dứt. Trong máy vi tính, bác C̣m (computer) thường có con chuột là bộ phận cần để điều khiển chức năng, dịch từ tiếng Anh là Mouse, tiếng Pháp Souris. Gọi là "chuột" v́ h́nh dáng và kích thước mouse giống như con chuột thật, với sợ dây điện nối vào máy điện toán giống như cái đuôi. Tuy thế điều này không đúng nữa v́ ngày nay đă có "cordless mouse" không cần dây rợ ǵ, thậm chí không cần chuột nữa. Bấm vào mouse được dịch ra tiếng Việt là "nhấp chuột". Riêng chữ "mouse" trong Anh văn cũng mang một nghĩa xấu. Mouse bắt nguồn từ gốc chữ Latin là “mus”, tiếng Hy lạp là “mys”, tiếng Phạn là “mush”, đều có nghĩa là “ăn cắp”, có lẽ v́ chuột luôn gặm nhấm, ăn cắp mùa màng, thức ăn của loài người. Nói về nhấp chuột trong computer, th́ phải nhắc thêm phát minh ra con chuột Vir Touch (VTS) dành cho người khiếm thị do Irael sản xuất có khả năng hoạt động như mắt người, giúp người mù xem được h́nh ảnh trên máy computer bằng xúc giác. Tuy nhiên giá c̣n cao khoảng $5000 đô Mỹ nên dù có mặt trên thị trường từ tháng 9, 2004, cũng chưa bán được bao nhiêu. Lại c̣n có loại chuột dành cho người cụt hai tay sử dụng. Thiết bị này được người Nga chế tạo, to hơn chuột thường được đặt dưới sàn nhà, với nút bấm được điều kiện bằng chân. Ngoài ra c̣n đủ các loại chuột dành cho người bị ra mồ hôi tay, chuột dành cho người bị run tay kinh niên, tha hồ nhấp chuột không bị trở ngại vật lư.

Tản mạn về chuột thật chuột giả năy giờ chắc cũng đủ làm bạn mệt rồi, thôi th́ năm cũ con Heo đă qua, mong bạn cùng tôi kiểm điểm lại một năm qua rồi để thấy ḿnh đă làm được ǵ, ước vọng thực thi được bao nhiêu? Nếu thành tựu th́ xin chúc mừng và mong bạn tiếp tục thăng tiến hơn trong năm mới. Nếu xui xẻo chưa được nhiều thành quả th́ chúc bạn can trường hơn, có mục tiêu cụ thể hơn để quyết tâm thực hiện trong năm mới này.

Nguyễn Ngọc Duy Hân

 

* * * * *   * * * *