Giáng Sinh Và Những Bất Ngờ Kỳ Diệu Từ Một Ca Khúc
 

Giáng sinh tưng bừng. Giáng sinh rợp trời hoa đèn đủ sắc mầu lung linh huyền ảo.
 

Giáng sinh nếu chưa mang lại niềm vui thánh thiện, th́ ít nhất, Giáng Sinh cũng là một niềm vui lớn lao của biết bao gặp gỡ thân t́nh thương mến.
 

Từ rất lâu, Giáng sinh không chỉ là ngày Đại lễ của người Công giáo, nhưng đă trở thành một lễ hội lớn của mọi người thuộc nhiều xă hội và tôn giáo khác nhau.


Tính phổ cập của Kitô giáo được thể hiện rất rơ qua Đại lễ Giáng sinh, đặc biệt, Giáng sinh c̣n gắn liền với một bài Thánh ca, tuy là Thánh ca của nhà đạo, nhưng đă được mọi giới qua mọi thời đại nhiệt t́nh đón nhận và thiết tha yêu mến. Đó là ca khúc: “Đêm thánh vô cùng”, ca khúc này có một lịch sử rất thú vị.

 

Bất Ngờ và Kỳ Diệu 


“Stille Nacht” Tiếng Áo, “Silent night”, tiếng Anh hoặc “Đêm thánh vô cùng”.


Thật là thú vị, khi được biết ca khúc vô cùng danh tiếng ấy lại được sáng tác bởi người không phải là nhạc sĩ, trong một hoàn cảnh bất đắc dĩ, buộc phải sáng tác.   
 

Đêm vọng Giáng Sinh, tức đêm 24/12 năm 1818, cây đàn Organ của Nhà thờ Thánh Nicholas (Nicola-Kirche) ở Obendorf thuộc nước Áo đột nhiên bị hỏng.
 

Cha xứ là Linh mục Josef Mohr rất bối rối không biết tính sao, đang lúng túng th́ Ngài chợt nhớ tới một bài thơ ngắn mà Ngài đă sáng tác từ 2 năm trước đó (1816). Bài thơ rất đơn sơ này có tựa là “Đêm Thánh”. Một ư nghĩ chợt lóe lên trong đầu, cha xứ muốn có một ca khúc mới dành cho lễ nửa đêm, nhưng làm sao bây giờ, v́ Ngài không phải là nhạc sĩ để có thể phổ nhạc bài thơ này?
 

Làm sao bây giờ, khi gần hết hạn và Thánh lễ nửa đêm sắp bắt đầu?


Một ư nghĩ lại sáng lên, c̣n ai khác trong lúc này, ngoài Frank Gruber, là người vẫn thường chơi đàn Organ cho nhà thờ, ông là giáo viên và cũng là bạn thân của Cha. Thế là, Ngài đă t́m gặp ngay Frank Gruber để nhờ soạn phần giai điệu và phối âm bài thơ “Đêm thánh”, nhưng …bằng đàn Guitar.
 

Lúc đầu, Frank Gruber không đồng ư với đề nghị của cha Josef Mohr, v́ e rằng giáo dân đến dự lễ sẽ không thích loại âm nhạc được tŕnh bày với đàn guitar v́ vốn vẫn quen với đàn Organ xưa nay. Nhưng v́ không c̣n sự lựa chọn nào khác, Frank Gruber đành phải chấp nhận và bắt tay vào việc. Hết sức bất ngờ, chỉ trong vài giờ đồng hồ, phần nhạc của ca khúc được hoàn tất.
 

Thoạt tiên, những người dự lễ tỏ ra kinh ngạc khi nghe ca khúc được tŕnh bày với đàn guitar, nhưng chẳng bao lâu mọi người bị mê hoặc bởi giai điệu ngọt ngào của bài hát.
 

Kể từ đó bài thánh ca Đêm Thánh Vô Cùng đă trở thành một bài hát gây ấn tượng nhất cho đêm thánh giáng sinh hài nhi Giêsu.
 

Dẫu cùng niềm tin hay không, người ta cũng không thể không rung động trước những vẻ đẹp, và đặc biệt, là nét đơn sơ nhưng rất sâu sắc của bài hát, chính v́ thế đă lan rộng khắp địa cầu như một điều tự nhiên.
 

Bài Đêm Thánh Vô Cùng đă được chuyển ngữ sang nhiều thứ tiếng trên hoàn vũ. Người ta c̣n hát với tiếng Et-ki-mô và với thổ ngữ Ban-tu ở Phi Châu. Không có một âm hưởng nào, đời hay đạo, được quốc tế biết tới nhiều như bài thánh ca Giáng sinh khiêm nhu này của Áo quốc.


Ca khúc Giáng sinh này đă được dịch ra hơn 300 thứ tiếng trên khắp thế giới, và là một trong những bài hát được yêu thích nhất trong mọi thời đại. Ca khúc vẫn thường được tŕnh diễn không cần nhạc đệm. Mặc dù được sáng tác bởi hai tín hữu Công giáo, nhưng bài hát này đă có một vị trí đặc biệt trong các nhà thờ thuộc Giáo hội Luther.
 

Xuyên qua lịch sử Ki-tô giáo, bài thánh ca Đêm Thánh Vô Cùng đă trở thành một biểu tượng chân thực cho mầu nhiệm sâu kín, đêm Thiên Chúa giáng trần của người tín hữu Ki-tô.
 

Thực tế, có chăng một đêm nào êm dịu hơn, thánh thiêng hơn, cái đêm được nh́n thấy một hài nhi, vị Sứ giả của Trời cao, sinh ra trong một máng cỏ nơi chuồng súc vật, trong khi đó, các gia súc quen thuộc như ḅ và lừa lại thổi hơi cho ấm hài nhi? Chuyện hoang đường hay sự thật? Thật không quan trọng về điều này, v́ niềm tin không thể áp đặt cho ai, nhưng trọng điểm dễ nhận biết là, ca khúc đă khơi động niềm xúc cảm cho nhân loại.
 

Thật khá lư thú, khi mà hầu hết các âm hưởng nhạc Giáng sinh truyền thống đều bị mai một hoặc thay đổi, trong khi âm hưởng của bản Stille Nacht vẫn lưu giữ được nguyên vẻ trong sáng về h́nh thức và cách cấu trúc ban đầu.
 

Sự kiện đáng chú ư và cảm động hơn nữa, là bài Đêm Thánh Vô Cùng có từ nguồn gốc Ki-tô giáo đă được các tôn giáo khác đón nhận. Có nơi tại Á Châu c̣n hát bài này ngay cả trong những đền Chùa Phật giáo…
 

Mọi người đều biết rằng trong thế chiến thứ hai, Đức và Mỹ đă đồng ư với nhau có một cuộc ngưng chiến trong đêm Giáng Sinh để binh sĩ cùng tham dự thánh lễ nửa đêm, hôm đó mọi người đă cùng nhau hát lên bài “Đêm Thánh Vô Cùng”.


* * * * * * 
 

Từ đầu thập niên 1900, Nhà thờ Thánh Nicholas đă không c̣n nữa do sự tàn phá của lũ lụt. Một ngôi nhà thờ mới đă được xây dựng bên cạnh một chiếc cầu. Một nhà nguyện nhỏ gọi là "Stille-Nacht-Gedachtniskapelle" (Nhà nguyện Tưởng nhớ Ca khúc Đêm Yên lặng), được dựng lên ngay tại địa điểm của ngôi nhà thờ đă bị phá hủy, và ngôi nhà kế cận được biến thành Nhà bảo tàng.
 

Nơi đây, quanh năm thu hút du khách đến từ khắp nơi trên thế giới, nhưng đông nhất vẫn là trong tháng 12.
 

Hiện nay, trong Bảo Tàng Đêm Yên Lặng và Nhà nguyện kỷ niệm tại Oberndorf, mọi người c̣n được thấy bản viết tay bài thơ “Đêm Thánh” của Cha J. Mohr. Cả bản giai điệu viết tay của F. Gruber, giai điệu chịu ảnh hưởng của âm nhạc truyền thống tại các vùng nông thôn, phảng phất những nét đặc trưng của dân ca Áo.
 

Cả bài thơ và giai điệu của bài ca đều rất đơn sơ giản dị, nhưng lại gây xúc động vô cùng nên đă chinh phục được toàn thế giới. Điểm nổi bật hơn hết là so với âm điệu của các bài thánh ca Noel khác, bài “Đêm Thánh Vô Cùng” tiêu biểu cho đêm hạ sinh một hài nhi - Thiên Chúa, đến với trần gian và sống với con người. Chính nhờ thế, bài Thánh ca ấy đă giúp cho Đại lễ Giáng sinh thêm rất nhiều ư nghĩa. Thật khó h́nh dung nếu lễ Giáng sinh mà lại thiếu bài Thánh ca “Đêm thánh vô cùng”.
 

Nhưng ngày lễ không chỉ là dịp để cho ta kỷ niệm, nhớ tới hoặc nghĩ về, v́ như thế sẽ chẳng sinh ích lợi bao nhiêu, v́ lễ nào rồi cũng qua, như bao nhiêu Thánh lễ đă qua và từng được dự trong đời, nhưng phải là những nhắc nhở và đ̣i buộc ta phải sống với mầu nhiệm Giáng sinh, nghĩa là Chúa cũng phải được sinh ra, phải lớn lên ở ngay trong ḷng ḿnh. Nghĩa là, ta cũng phải đổi thay, phải tự điều chỉnh để nên giống Chúa hơn qua từng ngày. Nghĩa là, ta phải thực sự ư thức, để không thể tự hài ḷng và an tâm với lối sống hời hợt, nặng phần tŕnh diễn của các h́nh thức ḷe loẹt ồn ào.
 

Lạy Chúa! Xin luôn nâng đỡ và nhắc nhở, để con biết vâng theo ư Chúa, hơn là bắt Chúa phải chiều theo ư con, nhờ thế, con sẽ có được niềm vui và sự b́nh an mà Thiên thần đă ngợi ca chúc tụng  khi hài nhi Giêsu sinh ra năm nào: “Vinh danh Thiên Chúa trên trời. B́nh an dưới thế cho người thiện tâm”. Amen.
 

Xuân Thái

Church of Saint Columba
 1327 Lafond Avenue
 St. Paul, MN 55104